Gece Yeme Sendromu: Geceleri Yemek Alışkanlığının Klinik Özellikleri ve Etkileri

Gecenin ilerleyen saatlerinde aşırı yemek yemek, günün çoğunu kapsayan kalorinin belirgin bir bölümünü tüketmek şeklinde ortaya çıkan bir durum değildir sadece; tıbbi olarak tanımlanan bir yeme bozukluğudur. NES’e sahip kişiler akşam saatlerinden itibaren ve özellikle gece yarısına doğru daha çok kalori alır. Günün geri kalanında genelde az veya çok az yeme eğilimi gösterirken, toplam günlük kalorilerinin önemli bir kısmını gece tüketirler. Bu durum uyku ritmini, uyku süresini ve uyku kalitesini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca depresyon, irritabilite, stres ve iştah kontrolüyle ilgili zorluklar sık görülür. NES ilk kez 1955 yılında AJ Stunkard, WJ Grace ve HG Wolff tarafından tarif edilmiştir; sabah anoreksisi ve gece hiperfajisi gibi temel özellikler bu tanımın çekirdeğini oluşturmuştur. O tarihten günümüze kadar konuyla ilgili araştırmalar sınırlıydı; ancak 1990’lardan itibaren obezite salgınıyla beraber bu konuya yönelik çalışmalar artmıştır. NES, depresyon yaşayan kişilerde daha yaygındır ve bu grupta yeme bozukluğu olanların oranı yaklaşık olarak %21–%35 arasındadır.

Gece Yeme Sendromunun 3 Belirtisi

1. Geceleri aşırı yemek yeme — NES hastaları akşam yemeğinden sonra günlük kalori alımının en az %25’ini tüketirler. Hormonel faktörler ve melatonin salınımındaki bozukluklar bu durumu tetikleyebilir; böylece uyku-uyanıklık döngüsünün dengesizleşmesi ile gece açlığı ortaya çıkabilir. Ghrelin hormonundaki düzensizlikler de bu süreci destekleyebilir ve gece açlık sancılarını tetikleyebilir.

2. Uyku bozuklukları — NES’li kişiler gece boyunca birden çok kez yemek yeme eğilimindedirler. Kısa uyku evreleri, karbonhidrat yönünden zengin gıdaların hızlı tüketildiği uyanıklık periyotlarıyla yer değiştirir. Uyku sık sık kesildiği için toplam uyku süresi ve kalitesi düşer; bu da gün içinde sinirlilik, yorgunluk ve bitkinliğe yol açar. Gece yemek yendiğinde sindirim hızlanır ve bu da uykuya dalmayı güçleştirir. Kan şekeri yükseldiğinde uyku hormonu salgılanmaz ve bu durum gece yemek yeme davranışını pekiştirebilir.

3. Sabah anoreksisi — Gece boyunca çok yemek yiyen bir kişi sabah saatlerinde iştahında belirgin bir azalma yaşayabilir. Bu durum, sabahları yiyecek alımının geçmişte olduğundan daha sınırlı olmasıyla ilişkilendirilebilir. NES’nin bir sonucu olarak sabahları aşırı yemeyerek kilo kontrolünü sürdürmeye çalışabilirler ve psikolojik baskı ile zihinsel sıkıntılar bu süreçte daha belirgin hale gelebilir. Bazı hastalar günün ikinci yarısında yiyecek alımı yaparken, bazıları ise gece tıkınırcasına yemek yeme eğilimini sürdürür.